Żegnając mijający rok, proponujemy czytelnikom wspomnienie wyjątkowej postaci, polskiej poetki emigracyjnej związanej przez wiele lat z jezuitami – Beaty Obertyńskiej.
Jej wiersze zachęcają do wspomnień, bo jak pięknie pisze o przeszłości „słowa w kamień wmówione coś głoszą z prostotą”, a nietrwałość o trwaniu świadczy. I zatrzymuje się zamyślona przy starym egipskim ołtarzu, by powiedzieć:

„Ktoś tu tęsknot gorących sól chłonął w upale,
ktoś nocami z dróg gwiezdnych pił nadziei mleko…”

Ojciec Henryk Droździel SJ opowiada w poniższym artykule historię jej życia, która na zawsze splotła się z historią jezuitów.

BEATA OBERTYŃSKA – OCALIĆ OD ZAPOMNIENIA

W maju br minęła prawie nie zauważona 40. rocznica śmierci Beaty Obertyńskiej, tworzącej w Polsce i na Emigracji poetki, powieściopisarki, nowelistki, pamiętnikarki i autorki sztuk teatralnych, Beata Obertyńska, z domu Wolska, urodziła się na Storożce koło Skolego 21 maja 1898. W 1918 roku wyszła za mąż za Józefa Obertyńskiego (+ 1937 r.). Zmarła dnia 21 maja 1980 roku w Londynie. Jej grób znajduje się na cmentarzu North Sheen w Londynie.

Karol Wiktor Zawodziński w „Roczniku Literackim” napisał o niej: „Gdyby nie było Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Beata Obertyńska na pewno zajęłaby jej miejsce”. W podobnym tonie wypowiadał się Leopold Staff: „Gdyby nie było Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, to Beata Obertyńska byłaby największą damą polskiej poezji.”

Pierwszy wiersz Beaty Obertyńskiej „Z pokłonem” ukazał się w 1924 r. w lwowskim „Słowie Polskim”. Jej tomy wierszy, sztuki teatralne, tłumaczenia oraz wspomnienia ukazywały się potem m.in. w „Bluszczu”, Gazecie Niedzielnej” “Dzienniku Polskim” i ”Dzienniku Żołnierza”, “Ochotniczce”, “Orle Białym”, “Polsce Walczącej”, “Przeglądzie Polskim” “Wiadomościach”, “Życiu”, londyńskim „Przeglądzie Powszechnym”, „Warszawiance” i „Wiadomościach literackich”. Po wojnie aż do śmierci związana była głównie z Katolickim Ośrodkiem Wydawniczym “Veritas”.

W promocję twórczości Beaty Obertyńskiej mocno angażowali się jezuici ze środowiska londyńskiego „Przeglądu Powszechnego” i parafii Matki Bożej Miłosierdzia w Londynie. Pisarka często publikowała na łamach jezuickiego czasopisma i uczestniczyła w wieczorach poświęconych jej twórczości. Bardzo ceniła sobie tę współpracę. W bibliotece jezuitów w Warszawie na Rakowieckiej znajduje się książka pt. „Wspomnienia” autorstwa matki i córki: Maryli Wolskiej i Beaty Obertyńskiej, wydana przez PIW w 1974 roku z następującą dedykacją dla redaktora naczelnego Przeglądu Powszechnego: „ Ks. dr. Jerzemu Mirewiczowi z niewygasłą wdzięcznością za dodawanie mi ducha w okresie trudnych decyzji związanych z tą książką bardzo serdecznie ofiaruje Beata Obertyńska. Grudzień 1974.”

Z okazji 25 rocznicy śmierci pisarki 12 lutego 2005 roku jezuici polscy w Londynie i Parafia Matki Bożej Miłosierdzia na Willesden Green zorganizowali konferencję poświęconą twórczości Beaty Obertyńskiej.* Rozpoczęło ją wystąpienie prezydenta II RP Ryszarda Kaczorowskiego i referat pani dr Anny Rajchel z Opola „Miejsce twórczości Beaty Obertyńskiej w literaturze polskiej”. Teologiczne wątki twórczości autorki zbioru „Miód i piołun” przybliżył ojciec Krzysztof Dorosz, jezuita, absolwent polonistyki KUL, badacz literatury emigracyjnej, wówczas związany z Pracownią Badań Emigracji UMK w Toruniu, wybitny znawca twórczości o. Jerzego Mirewicza. W wystąpieniu zatytułowanym „Beata Obertyńska – jaką znałem” swoimi wspomnieniami ze współpracy i spotkań z wielką pisarką podzielił się z uczestnikami konferencji pan prof. dr Zdzisław Wałaszewski z PUNO, redaktor naczelny „Gazety Niedzielnej”, znawca oraz niestrudzony propagator twórczości Beaty Obertyńskiej. Ostatnie wystąpienie zostało poświęcone próbie ukazania obrazu życia wewnętrznego pisarki na podstawie wybranych utworów. Swoje refleksje na ten temat przedstawił o. Tadeusz Sporny SJ, w przeszłości organizator wieczorów poetyckich z udziałem poetki i wielbiciel jej twórczości. W pomieszczeniu czytelni parafialnej pokazane zostały cenne okazy książek Beaty Obertyńskiej. Wielkie wzruszenie wywołał głos Poetki, czytającej własny poemat „Plebania, której nie było”, odtworzony z taśmy magnetofonowej i recytacja jej innych utworów przez panią Barbarę Dobrzyńską, aktorkę Teatru Polskiego z Warszawy przy akompaniamencie muzycznym s. Jadwigi Laskosz. Konferencję zakończyło odsłonięcie pamiątkowej tablicy w Auli wielkiej parafii na Willesden Green w Londynie przez ostatniego Prezydenta RP na Uchodźctwie Ryszard Kaczorowskiego.

Dnia 8 grudnia 2012 roku, w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, w Sanktuarium Serce Jezusa Miłosiernego, w Kaliszu (jezuici) odbył się wieczór poezji i pieśni maryjnej pt. „Cała ludzka. Cała Boża. Cała Piękna.”** Wystąpili w nim Maciej Grzybowski (recytacja), Małgorzata Piotrowska i Marcin Owczarek (śpiew) i Ewa Ciapcińska (akompaniament). W czasie wieczoru recytowano wybrane wiersze Beaty Obertyńskiej, w większości z tomiku „Gródki kadzidła”. Utwory poetki przeplatane recytacją wybranych psalmów oraz śpiewem Ave Maria (w duecie). Wieczorowi towarzyszyła wystawa grafiki o tematyce maryjnej p. Krystyny Szalewskiej.

Beata Obertyńska walczyła o Polskę, której 100. rocznice odzyskania niepodległości niedawno świętowaliśmy. Wywarła znaczący wpływ na kształtowanie postaw Polaków na Emigracji i przyczyniły się do wzbogacenia dorobku polskiej kultury. Jej osoba i twórczość pozostają jednak szerzej nieznane. W ostatni dzień kalendarzowego roku, robiąc rachunek sumienia, wyrzucam sobie, że nie uczciliśmy 40 rocznicy śmierci Beaty Obertyńskiej w sposób na jaki zasługuje. Niech ten krótki tekst będzie skromnym zadośćuczynieniem i apelem: Nie zapominajmy wielkich ludzi Emigracji.

o. Henryk Droździel SJ
Rzym, 31.12.2020

* Inicjatorem i współorganizatorem konferencji był ojciec Henryk Droździel SJ, ówczesny przełożony jezuitów polskich w Londynie i proboszcz polskiej parafii Matki Bożej Miłosierdzia na Willesden Green. Patronem medialnym konferencji była londyńska Gazeta Niedzielna.

** Odpowiedzialnym za przygotowanie wieczoru, wybór utworów i prowadzenie był przełożony jezuickiej wspólnoty i rektor kościoła o. Henryk Droździel SJ.

Na zdjęciach Beata Obertyńska na łamach londyńskich „Wiadomości”.

Artykuł ukazał się po raz pierwszy na stronie jezuici.pl dnia 31 grudnia 2020. Tytuł i wstęp pochodzi od redaktora strony jezuici.pl. Obecna wersja zawiera dodatkowe informacje.

Życie i dzieło ojca Eugeniusza Reczka SJ (2.1.1917-11.2.1971), wybitnego jezuity, współzałożyciela Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych (PISK) w Rzymie doczekało się na przestrzeni ostatnich 50 lat kilku wnikliwych opracowań.

W ubiegłym roku PISK we współpracy z Naczelną Dyrekcją Archiwów Państwowych wydał bogato ilustrowany fotografiami album (1) autorstwa Roberta Danieluka SJ oraz Lidii Potykanowicz-Suda, w którym znajduje się wiele cennych dokumentów i informacji dotyczących o. Reczka. Jakkolwiek publikacja powstała ze względu na zapowiadaną beatyfikację kardynała Stefana Wyszyńskiego – współzałożyciela i protektora PISK, to nie sposób było pominąć osobę faktycznego organizatora PISK, a zarazem jego pierwszego kierownika i pracownika. Do osoby i dzieła o. Reczka będziemy jeszcze niejednokrotnie powracali z okazji okrągłej rocznicy jego śmierci przypadającej w tym roku.

W tym miejscu pragnę zaprezentować „testament duchowy” (nazwa moja – H.D.), który o. Eugeniusz pozostawił po siebie. Tekst (2), bez podanej daty i miejsca napisania nosi tytuł „PRZEZ MIŁOŚĆ”. Został napisany na maszynie do pisania, zapewne jednym tchem i jakby z pośpiechem, być może w ostatnich latach życia. Cytuję go, pomijając nieliczne fragmenty, które wymagałyby dodatkowego obszernego komentarza, z zachowaniem oryginalnej pisowni oraz dodając w nawiasach kwadratowych pojedyncze słowa celem ułatwienia zrozumienia tekstu.

„ Stałem się człowiekiem – dzieckiem Bożym;

Obrazem Pierworodnego, wszczepiony w Jedność Jego Ciała;

Życie zakonne wybrałem – z myślą o poświęceniu się sprawie R…[Rosji] i ;

Wiele [doznanych] zawodów przyniosło mi życie , które chciałem za wszelką cenę „uładzić’ na stopie jak najidealniejszej.

Poświęciłem wszelką osobistą satysfakcję, radość, korzyści duchowe, umysłowe i wszystko, czym cieszą się ludzie …dziełu, które nigdy dla mnie nie będzie owocowało

Każdemu chcę świadczyć dobrze, choć czasem trudno….Jezus też przez nią /MIŁOŚĆ/ urodził się w nieswoim domu, umarł poza swoim miastem, przez swoich skrzywdzony…jednak świat odkupił;

Chrystus za wszystkich tak się wyniszczył i to mi wystarcza, by spokojnie patrzeć na … rzeczywistość wokół siebie;

Spodziewam się ujrzeć przynajmniej lekki odruch zadowolenia ze mnie … na twarzy Ojca w niebie;

Oddaje Ojcu to, co wziąłem, pomnożone tak jak mogłem, a chyba już więcej nie mogłem;

Chciałbym jeszcze wiele dokonać, w trudnościach umieć się spokojnie zachować…więcej jeszcze świadczyć dobra;

Pragnąłbym …ale jeśli to pragnienie nie będzie mogło być zaspokojone, czynię rezygnację, jak z wielu innych spraw i rzeczy – byleby tylko Ojciec nasz [w niebie] był uwielbiony;

Chcę dalej wyniszczać się ….nie oszczędzając niczego dla sprawy Bożej, chcę być przekreślony, zmiażdżony, – o ile tylko Bóg da mi tę łaskę i zechce mnie tą drogą prowadzić, która – jak sądzę – jest jedyna dla mnie, bo stale daje mi możność łączyć się z naszym Panem ściślej i na Jego pełne podobieństwo;

Proszę Pana, by pozwolił mi do ostatka sił stać przy Ołtarzu i trzymać się go mocno i uparcie;

[Miłość] ona jest ponad wszystko i we wszystkim – [pragnę , aby osoby] w Niej żyły, Nią się karmiły, ją rozprzestrzeniały po całym świecie.”

Pamiątka związana z jedną z rocznic śmierci o. Reczka, Rzym 2021, fot. Henryk Droździel SJ.

Spoglądając na dokonania o. Reczek, pracowitość, entuzjazm, rozmach planów ma się wrażenie, że trawił go jakiś wewnętrzny ogień. Niewątpliwie w swoim życiu czerpał siły ze źródła, którym były głęboka wiara, łaska chrztu i powołania oraz zakonna formacja. W „testamencie” zawarte są wskazówki odnoszące się do kierunków pracy nad sobą, kryteria rozeznawania, oraz dokonywania wyboru prac. Był w tym konsekwentny i nie szczędził wysiłku, aby wydały one obfity owoc. I wydały.

Dlatego jego odejście wspominano z wielkim żalem. Oto kilka wypowiedzi, które to ilustrują.

„Nie możemy ochłonąć z wrażenia po śmierci śp. o. Reczka. Zasługi tego człowieka są ogromne dla Polskiej nauki.” – napisał w jednym ze swoich listów kard. Stefan Wyszyński.

Tak wiele „zostało zrealizowane w ciągu kilku lat przez jednego człowieka, o bardzo słabym zdrowiu i nie oszczędzającego siebie. To zresztą przyspieszyło jego śmierć. Umierając miał 54 lata…Dzieło, które pozostawił społeczności polskiej, prowadzone będzie nadal w jego duchu. To znaczy – będzie służyć prawdzie i tym ,co ją miłują’” – pisał o zmarłym jego przyjaciel, o. Jerzy Mirewicz SJ.

„Mówiono o nim, że ludzi hipnotyzuje. Z powodu osobistego uroku oraz dlatego, że potrafił bez reszty oddawać się pracy”. „Wszystkich, którzy poddali się jego kierownictwu chciał scalić w jedno. Ukazywał model wyższej doskonałości chrześcijańskiej oraz zadania apostolskie stojące, przed tymi którzy żyją w świecie”. „Całe życie o. Reczka było nieustanną pracą dla drugich.” „Był tym, który siał. Zbieranie pozostawiał innym”. „Pomimo całego ogromu prac i zaangażowani był przede wszystkim kapłanem”. I „człowiekiem, który, umiał chcieć.” – pisał o nim inny jezuita, historyk, o. Felicjan Paluszkiewicz SJ.

Asystent Generała jezuitów, o. Bogusław Steczek, w jednej z homilii, wskazując na osobę o. Reczka, zachęcał, abyśmy, tak jak on, stawiali sobie pytanie ”czego Bóg się ode mnie spodziewa, na co liczy, czym mogę ubogacić naszą współczesną historię, w co się zaangażować.”

W dniu 50 rocznicy śmierci o. Reczka (11 lutego), modliliśmy się z ekipą PISK przy grobowcu na Campo Verano w Rzymie, w którym spoczęło ciało o. Reczka, a następnie celebrowaliśmy Mszę św. w jego intencji w kaplicy PISK przy Piazza Cairoli.

o. Henryk Droździel SJ, Rzym, 11.2.2021

1. Robert Danieluk SJ oraz Lidia Potykanowicz-Suda, „Kardynał Stefan Wyszyński – współzałożyciel i protektor Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych”, Papieski Instytut Studiów Kościelnych, Rzym 2020.

2. APISK, sygn. 33/C 1. 20

Wejście do czytelni PISK, Rzym 2021, fot. Henryk Droździel SJ.

Portret olejny ojca Reczka (1972) w czytelni PISK, Rzym 2021, fot. Henryk Droździel SJ.

Fotografia o. Reczka i szafy z katalogami zaprojektowane przez niego, Rzym 2021, fot. Henryk Droździel SJ.

Papieski Instytut Studiów Kościelnych (PISK) w Rzymie wydał album poświęcony współzałożycielowi i protektorowi Instytutu – Kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu. Autorami bogato ilustrowanej książki są Robert Danieluk SJ oraz Lidia Potykanowicz-Suda.

W wstępie, Rektor PISK, o. Henryk Droździel SJ, napisał:

Niniejsza publikacja została przygotowana z okazji beatyfikacji kard. Stefana Wyszyńskiego, Prymasa Polski. Autorzy przedstawili w niej związki Ks. Prymasa z powstaniem i rozwojem Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych z siedzibą w Rzymie. Ukazuje ona rozległość i głębię myślenia Prymasa Tysiąclecia. Troszcząc się poszukiwanie i zaprezentowanie materiałów archiwalnych, dotyczących historii kościoła w Polsce, historii nierozerwalnie związanej z dziejami Polski w jej obecnych i dawnych granicach, Ksiądz Prymas wybiegał myślą poza to co tu i teraz, poza to co aktualne i konieczne, antycypując odzyskanie przez Ojczyznę pełnej wolności.

Wielkość Księdza Prymasa przejawiła się również w umiejętności znalezienia odpowiedniej osoby, w tym przypadku o. Eugeniusza Reczka SJ, która podzielała Jego intuicje, potrafiła je wcielić w życie, stworzyć struktury organizacyjne i personalne Instytutu i zadbać o to co konieczne do rozwoju.

Do końca życia kard. Stefan Wyszyński wspierał wszechstronnie Papieski Instytut Studiów Kościelnych. Interesował się żywo jego osiągnięciami, jego funkcjonowaniem, planami i wyzwaniami. Pozostawał w bliskim kontakcie z osobami kierującymi i pracującymi w Instytucie. Był nie tylko założycielem i protektorem PISK, ale prawdziwym pasterzem i ojcem.

Składam serdeczne podziękowania wszystkim zaangażowanym w przygotowanie i wydanie niniejszej publikacji: pani dr Lidii Potykanowicz-Suda, o. Robertowi Danielukowi SJ, o. Lechowi Rynkiewiczowi SJ oraz Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych, bez której wsparcia, ta publikacja by się nie ukazała, a na pewno nie tak szybko.

Tak niewielu zrobiło tak wiele w tak krótkim czasie. Niech Pan Was błogosławi obficie w roku, w którym doświadczamy cierpienia spowodowanego epidemią koronowirusa ale i radością, mamy wciąż nadzieję, z rychłej beatyfikacji Sługi Bożego Stefana kard. Wyszyńskiego, wybitnego Syna Kościoła i Polski oraz współzałożyciela i protektora PISE.

Osoby zainteresowane albumem powinny kontaktować się z Papieskim Instytutem Studiów Kościelnych.

Dzisiaj, 27 czerwca 2020 roku, o 11.00 w kaplicy Kurii Generalnej Jezuitów przy Borgo Santo Spirito 4 w Rzymie odbyła się Msza św. za śp. o. Ryszarda  Plezię SJ, byłego przełożonego i ekonoma Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych.

Przewodniczył jej o. Henryk Droździel SJ, rektor PISK, homilię wygłosił o. Leszek Rynkiewicz SJ (PISK). Koncelebrowali z nimi jezuici z Rzymu, niektórzy kapłani polscy będący w Rzymie oraz ojcowie barnabici z włoskiego klasztoru  przy Piazza Cairoli. We Mszy św. uczestniczyła grupa sióstr m.in. z międzynarodowego domu zakonnego Domus Guadalupe oraz zaprzyjaźnione osoby świeckie. Kondolencje nadesłała Ambasada Polska w Rzymie.

Ciało Zmarłego zostanie w najbliższych dniach przewiezione do Polski. Główne uroczystości pogrzebowe odbędzie się odbędą się w Warszawie, w Sanktuarium św. Andrzeja Boboli przy ul. Rakowieckiej 61.

Prawdopodobnie będzie to już w drugiej połowie przyszłego tygodnia

H Droździel SJ, Rzym, 27.06.2020

UWAGA AKTUALIZACJA!

Z przykrością informujemy, że z powodów od nas niezależnych, pogrzeb śp. o. Ryszarda Plezi SJ zaplanowany na 2 lipca br, godz. 11.00, został odwołany. Odbędzie się w poniedziałek 6 lipca. Szczegółowych informacji prosimy szukać na stronie internetowej <jezuici.pl>.

Dzisiaj, 24 czerwca 2020 roku, w godzinach popołudniowych zmarł w Rzymie śp. ojciec Ryszard Plezia SJ – długoletni pracownik Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych w Rzymie. Odszedł do Pana w 81. roku życia, w 63. roku zakonnego powołania i 53. roku kapłaństwa.

Główne uroczystości pogrzebowe odbędą się w Warszawie w Sanktuarium św. Andrzeja Boboli przy ul. Rakowieckiej 61. Wcześniej Msza św. pogrzebowa zostanie odprawiona w Rzymie, w kaplicy Kurii Generalnej Jezuitów. O dniu i godzinie poinformujemy zaraz po ich ustaleniu.

O. Ryszard Plezia SJ urodził się w Kowlu (Diecezja Łuck), dziś poza granicami Polski, dnia 24 lutego 1940 roku. Rodzice, Kazimierz i Anna z d. Krupa, jak inne rodziny ze wschodnich terenów dawnej Rzeczypospolitej, doświadczyli prześladowań ze strony obu totalitaryzmów: niemieckiego i rosyjskiego. Z powodu wojny i okupacji musieli opuścić swoje rodzinne strony i nigdy tam już nie wrócili.

Mając 17 lat został przyjęty dnia 29 sierpnia 1957 roku do jezuickiego nowicjatu w Kaliszu. Po złożeniu pierwszych ślubów zakonnych dnia 30 sierpnia 1959 roku na ręce o. Stefana Dzierżka SJ, przygotowywał się do matury, którą otrzymał w Poznaniu w 1962 roku. Studia filozoficzne odbył w Krakowie (1962-1965) i teologiczne w Warszawie (1965-1969). Świecenia kapłańskie otrzymał 17 czerwca 1968 roku w Warszawie przez posługę kard. Stefana Wyszyńskiego. Studia specjalistyczne z teologii fundamentalnej odbył na Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie. W 1974 roku został skierowany do pracy w Papieskim Instytucie Studiów Kościelnych (PISK), w którym pracował nieprzerwanie do roku 2020. Głównym obszarem działalności o. Ryszarda Plezi była „logistyka”, czyli troska o materialne i administracyjne potrzebny wynikające z istnienia i działania Instytutu, a także troska o ekipę naukową PISK.

Uroczystą Profesję 4 Ślubów złożył dnia 24 maja 1981 roku w Grottaferrata pod Rzymem na ręce ówczesnego Generała, a dziś Sługi Bożego Ojca Pedro Arrupe.

W liście na 50 lecie życia zakonnego, o. Generał Peter Hans Kolvenbach podkreślił, że praca o. Ryszarda, odbywająca się niejako „w tle” głównej działalności Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych, zapewniła Instytutowi ciągłość i pozwoliła innym członkom ekipy zaangażować wszystkie siły w działalność naukową.

W lutym tego roku obchodził uroczyście 80 rocznicę urodzin, przyjmując liczne podziękowania i życzenia od współbraci, sióstr zakonnych oraz świeckich współpracowników. Praca

o. Ryszarda wpisywała się w szeroko pojętą działalność na rzecz zachowania i upowszechniania dziedzictwa narodowego i kultury polskiej. Pracował z poświęceniem i zaangażowaniem, wierny obowiązkom i wytrwały.

Ojciec Ryszard Plezia, był jednym z pierwszych jezuitów tworzących Papieski Instytut Studiów Kościelnych w Rzymie i ściśle współpracował zarówno z ks. kard. Stefanem Wyszyńskim jak również z o. Eugeniuszem Reczkiem SJ (współzałożycielem PISK) i o. Hieronimem Fokcińskim SJ – pierwszym rektorem Instytutu.

Zmarł w Rzymie 24 czerwca 2020 roku w 81. roku życia, w 63. roku zakonnego powołania i 53. roku kapłaństwa.

Nekrolog Rzym

Nekrolog Warszawa

Z początkiem tego roku o. Robert Danieluk SJ powrócił do swojej codziennej pracy w Archiwum Kurii Generalnej Towarzystwa Jezusowego w Rzymie. W listopadzie i w grudniu wygłosił w Chinach dwa wykłady na temat relacji między Chinami i Zachodem.

Chiny fascynują, pobudzając wyobraźnię nie od dziś. Wielu starało się przybliżyć cywilizacji zachodniej ich tajemnice, lub zdobyć ich prawdziwe, bądź wyimaginowane, bogactwa. Także jezuici od zarania swego istnienia interesowali się Chinami. Wbrew spotykanym tu i ówdzie opiniom, jakoby Kościół starał się w Azji powetować sobie straty poniesione w wyniku Reformacji, jezuici przybyli do Chin z zamiarem podzielenia się tym, co najlepszego miała do zaoferowania kultura Zachodu i nigdy tej postawy się nie wyrzekli, nawet kosztem zamknięcia ich misji.
Wśród jezuitów w Chinach byli Polacy. Chociaż wielu zgłaszało swoją gotowość do wyjazdu, to udało się tam dotrzeć nielicznym. Z tych najwybitniejsi chciałbym wymienić: o. Andrzeja Rudomina (Lu Ngan tö, Pan Sze) – pracował w Chinach w latach 1626-32; Jana Mikołaja Smoguleckiego (Mu Ni–ko) – przybył do Chin w 1645, zmarł w 1656 oraz Piotra Michała Boyma (Pu–Czejuan Mi–ko) – w Chinach 1645-1659. Temu ostatniemu wybitnemu jezuicie, uczonemu i sinologowi, poświęcona jest książka Edwarda Kajdańskiego „Jak odkrywałem Michała Boyma – polskiego Marco Polo” wydana z okazji 360 rocznicy jego śmierci. Jezuickie kroniki wspominają jeszcze polskiego jezuitę z Podlasia, o Jana Lewickiego, który zginął w katastrofie statku zdążającego do Chin, w styczniu 1646 roku.

Aktualnie w tym regionie świata posługuje trzech polskich jezuitów.

Ostatnio swoją wiedzą dzielił się z chińczykami o. Robert Danieluk SJ, pracownik rzymskiego archiwum jezuitów w Rzymie. Na przełomie listopada i grudnia 2019 roku, wygłosił on dwa wykłady poświęcone relacjom Chiny – Zachód oraz misjom jezuickim na Uniwersytecie Sun Yat-Sen, w trzecim co do wielkości chińskim mieście, Guangzhou.

Pierwszy wykład, zatytułowany „Dokumentacja historyczna dotycząca wymiany pomiędzy Chinami a Zachodem w Rzymskim Archiwum Jezuitów” (Historical documents on Sino-Western exchanges in the Jesuit Roman Archives), miał miejsce na Wydziale Historii 27 listopada 2019 roku.

Drugi wykład, zatytułowany „Jezuicka misja w Chinach w świetle dokumentów Rzymskiego Archiwum Jezuitów” (The Jesuit Mission in China through their Roman Archives), został wygłoszony na Wydziale Filozofii 5 grudnia 2019 roku.

Oba wykłady spotkały się z dużym zainteresowaniem, a sam wykładowca został przyjęty bardzo gościnnie przez gospodarzy i przez współbraci jezuitów, którzy wykładają na Uniwersytecie Sun Yat-Sen. Poniżej można zobaczyć plakaty wydrukowane specjalnie z tej okazji. O. Danieluk, jak jego wielcy poprzednicy, może zapisać swoje nazwisko w języku chińskim. Niestety, piszącemu nie udało się przekazać chińskiego brzmienia jego nazwiska w zlatynizowanej formie.

Foto powyżej: Fragment plakatu drugiej konferencji zawierający m.in. podobizny (ryciny) trzech jezuickich misjonarzy w Chinach. Poczynając od lewej są to: ojciec Mateo Ricci (znany w Chinach jako Li Madou Xitai, +1610, Pekin), ojciec Adam Schall von Bell (znany jako Tang Ruowang, +1666, Pekin) oraz ojciec Ferdynand Verbiest (znany jako Nan Huairen, +1688, Pekin).
Foto poniżej: Plakaty zapowiadające obie konferencje.

o. Henryk Droździel SJ, Rzym, 4 stycznia 2020

Dziś, 27 grudnia przed południem, odbył się pogrzeb zmarłego nagle przed Świętami Bożego Narodzenia śp. Stanisława Augusta Morawskiego, nestora życia społecznego i kulturalnego Polonii we Włoszech.

Urodził się w 1922 r. w Krakowie, w rodzinie bardzo zasłużonej dla Polski. W czasie wojny był żołnierzem AK w randze porucznika. Wojna zabrała mu ojca i trzech braci, którzy zostali zamordowani przez Niemców. Sam cudem ocalał przed śmiercią. Z wykształcenia był ekonomistą (doktorat w Poznaniu). Od 1957 do śmierci przebywał z żoną we Włoszech. Od początku zaangażował się w sprawy polskiej (emigracji) we Włoszech. Był członkiem, a często założycielem, wielu instytucji, stowarzyszeń i fundacji włoskich i włosko-polskich. Ostanie 40 lat był m.in. członkiem Zarządu i prezesem Fundacji Rzymskiej im. Margrabiny J. S. Umiastowskiej (Fondazione Romana Marchesa J. S. Umiastowska) powstałej na podstawie dekretu założycielskiego z 26 października 1944 roku. Celem Fundacji, której fundatorką była zmarła w 1941 roku Janina Umiastowska, jest promocja badań dotyczących stosunków polsko-włoskich oraz dokumentowanie obecności i działalności Polaków we Włoszech przez uzupełnianie danych bibliograficznych, dotyczących wszelkiego rodzaju publikacji na ten temat; inwentaryzacja i opisywanie źródeł z archiwów publicznych i prywatnych, zawierających nieznane lub jeszcze nieopracowane materiały rękopiśmienne, drukowane i audiowizualne; nagrywanie Polaków we Włoszech, gromadzenie dokumentacji dotyczącej bieżącej działalności Polaków we Włoszech oraz organizacji i instytucji polonijnych lub związanych z Polską. Jako prezes a także osobiście angażował się w stworzenie systemu stypendiów dla zdolnej młodzieży studenckiej z Polski.

Obszary zainteresowań Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych (od momentu powstania) i Fundacji często się pokrywały. Przełożeni obu instytucji śp. Stanisław Morawski (23.12.2019) i o. Hieronim Fokciński SJ (były rektor PISK, zm. 30.7.2018 r.) doskonale się rozumieli i obie instytucje ściśle ze sobą współpracowały przy realizowaniu różnych projektów zwłaszcza od 1972 roku.
Pogrzeb śp. Stanisława Morawskiego odbył się w kościele św. Stanisława Bpa i M. w Rzymie. Uczestniczyła w nim rodzina zmarłego, krewni, przyjaciele, współpracownicy i przedstawiciele instytucji polonijnych. Na uroczystość specjalny list nadesłał premier Rządu RP.

Z licznych przemówień na zakończenie Mszy św. wyłonił się obraz człowieka, który 98 lat swojego życia przeżył, jako dobry człowiek, mąż, ojciec i dziadek, obejmując swoją miłością nie tylko rodzinę, ale i Ojczyznę. Miłość ta zawsze była konkretna (dotyczyła osób), stawiająca sobie za zadanie pomaganie, łączenie i inspirowanie. Odszedł wielki społecznik, wybitny znawca spraw i ludzi z Polski przebywających we Włoszech, którzy pozostawili po sobie jakiś ślad.

Miałem okazję spotkać śp. Stanisława Morawskiego na kilka miesięcy przed śmiercią w siedzibie Fundacji przy Via Piemonte w Rzymie, otoczonego książkami, które były jego drugim (po osobach) żywiołem.

Wyszedłem pod wrażeniem rozmowy i obdarowany książkami, a jakże, które do dziś czytam (seria „Świadectwa”). Zapamiętałem Zmarłego, jako osobę, która znalazła w życiu swoje miejsce, była pełna wiedzy i pasji odnośnie tego co robi.

W jednym z wystąpień, ktoś powiedział, że Zmarły znalazł Boga. To dla każdego jest najważniejsze odkrycie. Bóg jest bowiem źródłem dobra i piękna osób i rzeczy. Do Niego wszystko wraca i On na wszystkich czeka. Msza św. pogrzebowa o tym nam przypomina.

Henryk Droździel SJ
27 grudnia 2019, Rzym