Papieski Instytut Studiów Kościelnych

Pontificium Institutum Studiorum Ecclesiasticorum

Strona główna > O nas > Aktualności

Chiny: Polski jezuita na Uniwersytecie Sun Yat-Sen

Z początkiem tego roku o. Robert Danieluk SJ powrócił do swojej codziennej pracy w Archiwum Kurii Generalnej Towarzystwa Jezusowego w Rzymie. W listopadzie i w grudniu wygłosił w Chinach dwa wykłady na temat relacji między Chinami i Zachodem.

Chiny fascynują, pobudzając wyobraźnię nie od dziś. Wielu starało się przybliżyć cywilizacji zachodniej ich tajemnice, lub zdobyć ich prawdziwe, bądź wyimaginowane, bogactwa. Także jezuici od zarania swego istnienia interesowali się Chinami. Wbrew spotykanym tu i ówdzie opiniom, jakoby Kościół starał się w Azji powetować sobie straty poniesione w wyniku Reformacji, jezuici przybyli do Chin z zamiarem podzielenia się tym, co najlepszego miała do zaoferowania kultura Zachodu i nigdy tej postawy się nie wyrzekli, nawet kosztem zamknięcia ich misji.
Wśród jezuitów w Chinach byli Polacy. Chociaż wielu zgłaszało swoją gotowość do wyjazdu, to udało się tam dotrzeć nielicznym. Z tych najwybitniejsi chciałbym wymienić: o. Andrzeja Rudomina (Lu Ngan tö, Pan Sze) – pracował w Chinach w latach 1626-32; Jana Mikołaja Smoguleckiego (Mu Ni–ko) – przybył do Chin w 1645, zmarł w 1656 oraz Piotra Michała Boyma (Pu–Czejuan Mi–ko) – w Chinach 1645-1659. Temu ostatniemu wybitnemu jezuicie, uczonemu i sinologowi, poświęcona jest książka Edwarda Kajdańskiego „Jak odkrywałem Michała Boyma – polskiego Marco Polo” wydana z okazji 360 rocznicy jego śmierci. Jezuickie kroniki wspominają jeszcze polskiego jezuitę z Podlasia, o Jana Lewickiego, który zginął w katastrofie statku zdążającego do Chin, w styczniu 1646 roku.

Aktualnie w tym regionie świata posługuje trzech polskich jezuitów.

Ostatnio swoją wiedzą dzielił się z chińczykami o. Robert Danieluk SJ, pracownik rzymskiego archiwum jezuitów w Rzymie. Na przełomie listopada i grudnia 2019 roku, wygłosił on dwa wykłady poświęcone relacjom Chiny – Zachód oraz misjom jezuickim na Uniwersytecie Sun Yat-Sen, w trzecim co do wielkości chińskim mieście, Guangzhou.

Pierwszy wykład, zatytułowany „Dokumentacja historyczna dotycząca wymiany pomiędzy Chinami a Zachodem w Rzymskim Archiwum Jezuitów” (Historical documents on Sino-Western exchanges in the Jesuit Roman Archives), miał miejsce na Wydziale Historii 27 listopada 2019 roku.

Drugi wykład, zatytułowany „Jezuicka misja w Chinach w świetle dokumentów Rzymskiego Archiwum Jezuitów” (The Jesuit Mission in China through their Roman Archives), został wygłoszony na Wydziale Filozofii 5 grudnia 2019 roku.

Oba wykłady spotkały się z dużym zainteresowaniem, a sam wykładowca został przyjęty bardzo gościnnie przez gospodarzy i przez współbraci jezuitów, którzy wykładają na Uniwersytecie Sun Yat-Sen. Poniżej można zobaczyć plakaty wydrukowane specjalnie z tej okazji. O. Danieluk, jak jego wielcy poprzednicy, może zapisać swoje nazwisko w języku chińskim. Niestety, piszącemu nie udało się przekazać chińskiego brzmienia jego nazwiska w zlatynizowanej formie.

Foto powyżej: Fragment plakatu drugiej konferencji zawierający m.in. podobizny (ryciny) trzech jezuickich misjonarzy w Chinach. Poczynając od lewej są to: ojciec Mateo Ricci (znany w Chinach jako Li Madou Xitai, +1610, Pekin), ojciec Adam Schall von Bell (znany jako Tang Ruowang, +1666, Pekin) oraz ojciec Ferdynand Verbiest (znany jako Nan Huairen, +1688, Pekin).
Foto poniżej: Plakaty zapowiadające obie konferencje.

 

o. Henryk Droździel SJ, Rzym, 4 stycznia 2020

Rzym: Odszedł człowiek, który łączył i inspirował

Dziś, 27 grudnia przed południem, odbył się pogrzeb zmarłego nagle przed Świętami Bożego Narodzenia śp. Stanisława Augusta Morawskiego, nestora życia społecznego i kulturalnego Polonii we Włoszech.

Urodził się w 1922 r. w Krakowie, w rodzinie bardzo zasłużonej dla Polski. W czasie wojny był żołnierzem AK w randze porucznika. Wojna zabrała mu ojca i trzech braci, którzy zostali zamordowani przez Niemców. Sam cudem ocalał przed śmiercią. Z wykształcenia był ekonomistą (doktorat w Poznaniu). Od 1957 do śmierci przebywał z żoną we Włoszech. Od początku zaangażował się w sprawy polskiej (emigracji) we Włoszech. Był członkiem, a często założycielem, wielu instytucji, stowarzyszeń i fundacji włoskich i włosko-polskich. Ostanie 40 lat był m.in. członkiem Zarządu i prezesem Fundacji Rzymskiej im. Margrabiny J. S. Umiastowskiej (Fondazione Romana Marchesa J. S. Umiastowska) powstałej na podstawie dekretu założycielskiego z 26 października 1944 roku. Celem Fundacji, której fundatorką była zmarła w 1941 roku Janina Umiastowska, jest promocja badań dotyczących stosunków polsko-włoskich oraz dokumentowanie obecności i działalności Polaków we Włoszech przez uzupełnianie danych bibliograficznych, dotyczących wszelkiego rodzaju publikacji na ten temat; inwentaryzacja i opisywanie źródeł z archiwów publicznych i prywatnych, zawierających nieznane lub jeszcze nieopracowane materiały rękopiśmienne, drukowane i audiowizualne; nagrywanie Polaków we Włoszech, gromadzenie dokumentacji dotyczącej bieżącej działalności Polaków we Włoszech oraz organizacji i instytucji polonijnych lub związanych z Polską. Jako prezes a także osobiście angażował się w stworzenie systemu stypendiów dla zdolnej młodzieży studenckiej z Polski.

Obszary zainteresowań Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych (od momentu powstania) i Fundacji często się pokrywały. Przełożeni obu instytucji śp. Stanisław Morawski (23.12.2019) i o. Hieronim Fokciński SJ (były rektor PISK, zm. 30.7.2018 r.) doskonale się rozumieli i obie instytucje ściśle ze sobą współpracowały przy realizowaniu różnych projektów zwłaszcza od 1972 roku.
Pogrzeb śp. Stanisława Morawskiego odbył się w kościele św. Stanisława Bpa i M. w Rzymie. Uczestniczyła w nim rodzina zmarłego, krewni, przyjaciele, współpracownicy i przedstawiciele instytucji polonijnych. Na uroczystość specjalny list nadesłał premier Rządu RP.

 

 

Z licznych przemówień na zakończenie Mszy św. wyłonił się obraz człowieka, który 98 lat swojego życia przeżył, jako dobry człowiek, mąż, ojciec i dziadek, obejmując swoją miłością nie tylko rodzinę, ale i Ojczyznę. Miłość ta zawsze była konkretna (dotyczyła osób), stawiająca sobie za zadanie pomaganie, łączenie i inspirowanie. Odszedł wielki społecznik, wybitny znawca spraw i ludzi z Polski przebywających we Włoszech, którzy pozostawili po sobie jakiś ślad.

Miałem okazję spotkać śp. Stanisława Morawskiego na kilka miesięcy przed śmiercią w siedzibie Fundacji przy Via Piemonte w Rzymie, otoczonego książkami, które były jego drugim (po osobach) żywiołem.

Wyszedłem pod wrażeniem rozmowy i obdarowany książkami, a jakże, które do dziś czytam (seria „Świadectwa”). Zapamiętałem Zmarłego, jako osobę, która znalazła w życiu swoje miejsce, była pełna wiedzy i pasji odnośnie tego co robi.

W jednym z wystąpień, ktoś powiedział, że Zmarły znalazł Boga. To dla każdego jest najważniejsze odkrycie. Bóg jest bowiem źródłem dobra i piękna osób i rzeczy. Do Niego wszystko wraca i On na wszystkich czeka. Msza św. pogrzebowa o tym nam przypomina.

Henryk Droździel SJ
27 grudnia 2019, Rzym

Wystawa online

Zapraszamy serdecznie do zapoznania się z nową wystawą on-line „Misja Międzysojusznicza w Polsce – Poznań, marzec 1919 rok”.

czytaj dalej…

Rocznica śmierci o. Hieronima Fokcińskiego SJ

Dnia 30 września jezuici z Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych (PISE), ich współpracownicy oraz zaproszeni goście obchodzili w siedzibie Instytutu rocznicę śmierci o. Hieronima Fokcińskiego SJ (+2018) długoletniego rektora PISE.

czytaj dalej…

Wystawa „Polonika emigracyjne”

Foto Dnia 16 września 2019 r. w lubelskim Oddziale IPN została otwarta wystawa ”Polonika emigracyjne. Ze zbiorów instytucji członkowskich Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie”.

czytaj dalej…

Sprawozdanie z działalności za rok 2018

Wydarzeniem, które najbardziej wpłynęło na życie i działalność Instytutu w minionym roku była śmierć Ojca Rektora Hieronima Fokcińskiego SJ. Zmarł 30 lipca. Instytutem kierował od roku 1971. Requiescat in pace! 5 listopada w Poznaniu odbyło się spotkanie poświęcone jego postaci. Organizatorami byli: Stowarzyszenie Polonia-Italia, Komitet Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk oraz Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Decyzją Ojca Prowincjała Tomasza Ortmanna SJ z 13 września, pełniącym czasowo obowiązki rektora został niżej podpisany.
Miłym uznaniem dla prac Instytutu było przyznanie mu Dyplomu Uznania, który Andrzej Duda, Prezydent RP podpisał 28 sierpnia.

Oto najważniejsze wydarzenia i prace Instytutu:

1. Kilkudziesięciu badaczy przeprowadziło kwerendy korzystając z zasobów archiwalnych i bibliotecznych Instytutu tak w Rzymie, jak w Punkcie Konsultacyjnym w Warszawie. Od 28 listopada b.r., kierownictwo tego ostatniego przejęła mgr Anna Rzeźnicka, pracownik biblioteki PWTW Bobolanum. Wprowadzenie dokładnej rejestracji badaczy od stycznia 2019 r. pozwoli na precyzyjne określenie ich liczby w przyszłości.
W chwili obecnej, biblioteka Instytutu liczy ok. 50 tys. tomów. Ok. 31 tys. jest skatalogowanych w komputerze, pozostałe są wpisane do katalogu kartkowego. W tym roku do zasobów bibliotecznych włączono ok. 300 pozycji książkowych oraz kilkadziesiąt tytułów czasopism uzupełnianych na bieżąco. Te ostatnie, oraz czasopisma, które nie są uzupełniane, są skatalogowane w repertorium kartkowym.

2. Współpraca z następującymi instytucjami:

  • Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych;
    Wzorem lat ubiegłych, oddelegowani pracownicy przebywali w rzymskiej siedzibie Instytutu w okresie 28 czerwca – 13 lipca (1 osoba), 1-15 września (2 osoby) oraz 11-19 grudnia (1 osoba). Podjęte w tym czasie prace objęły oszacowanie całości zasobu archiwalnego Instytutu (ok. 115 mb., z czego zinwentaryzowanych jest 35 mb. stanowiących 30 zespołów archiwalnych; 7 zespołów jest zdygitalizowanych), przygotowanie materiałów do umieszczenia na stronie internetowej (zob. punkt 6 poniżej) oraz porządkowanie spuścizny Jerzego Langmana (zespół nr 21).
  • Instytut Pamięci Narodowej;
    Pracownicy IPN przebywali w Rzymie w okresie 5-29 marca (2 osoby), 4-28 czerwca (2 osoby), 17 września – 12 października (2 osoby) oraz 5-30 listopada (2 osoby). Przedmiotem ich prac była dygitalizacja 361 jednostek archiwalnych z następujących zespołów: Spuścizna Karola Kleszczyńskiego (zespół nr 3), Towarzystwo Studiów Irańskich w Teheranie (zespół nr 4), Polska Rada Oświatowa w Libanie (zespół nr 5) oraz Instytut Polski w Bejrucie (zespół nr 6). Ponadto przygotowali do dalszej dygitalizacji całość spuścizny Kleszczyńskiego, której skanowali planowane jest na przyszły rok. Oprócz tego, w dniach 24-27 kwietnia pracownicy krakowskiego oddziału IPN przejęli przechowywane w Instytucie materiały Sekcji Polskiej Radia Watykańskiego oraz polską wersję L’Osservatore Romano, które trafiły do archiwum IPN w Wieliczce.
  • Narodowe Archiwum Cyfrowe;
    W odpowiedzi na zaproszenie Narodowego Archiwum Cyfrowego do uczestnictwa w portalu internetowym szukajwarchiach.pl, którego nowa wersja ma być uruchomiona w styczniu 2019 r., Instytut nawiązał kontakt z Dyrekcją NAC oraz zgłosił Redaktora Archiwum, który będzie sprawował tę funkcję.

3. Ryszard Plezia SJ wraz z niżej podpisanym kontynuowali kontrolę mikrofilmów. Na chwilę obecną, ich komputerowy wykaz liczy 5098 jednostek (1214 z nich zostało wyrzuconych jako nienadające się di użytku). 343 mikrofilmy są zdygitalizowane. Pozostało do sprawdzenia i wpisania na wspomnianą listę komputerową ok. 250-300 mikrofilmów w siedzibie rzymskiej oraz cała kolekcja przechowywana w Punkcie Konsultacyjnym w Warszawie.

4. W ramach praktyki archiwalnej (część programu studiów doktoranckich Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego), współpracownik Instytutu Kamil Hewelt SJ rozpoczął w grudniu prace nad uporządkowaniem korespondencji zmarłego Rektora Fokcińskiego.

5. Udział w sympozjach i konferencjach:
Z okazji 60-lecia Instytutu, w jego rzymskiej siedzibie odbyły się następujące konferencje i spotkania:

  • 24 lutego: Prelekcja o XIX-wiecznym rzeźbiarzu Tomaszu Oskarze Sosnowskim (mgr Agata Rola-Bruni);
  • 14 kwietnia: Odczyt o polskiej pielgrzymce przybyłej do Rzymu w 1888 roku z okazji jubileuszu 50-lecia kapłaństwa Leona XIII (mgr Agata Rola-Bruni);
  • 8 września: Msza św. i spotkanie (przewodniczył Ojciec Ekonom Prowincji Wielkopolsko-Mazowieckiej Towarzystwa Jezusowego Grzegorz Bochenek SJ).W każdym ze wspomnianych wydarzeń uczestniczyło ok. 20 osób. Po dwóch pierwszych spotkaniach odbyły się też następujące wizyty uzupełniające program tych konferencji:
  • 9 marca 10-osobowa grupa przyjaciół Instytutu odwiedziła Polski Papieski Instytut Kościelny (Via Pietro Cavallini 40), zaś 24 kwietnia udała się do Papieskiego Kolegium Polskiego (Piazza Remuria 2A) celem obejrzenia oryginalnych prac Sosnowskiego; obie wycieczki zorganizował i poprowadził brat Marcin Mosakowski CFCI;
  • 15 kwietnia 12-osobowa grupa przyjaciół Instytutu uczestniczyła we Mszy św. w Bazylice San Lorenzo fuori le Mura, udając się potem pielgrzymim szlakiem z 1888 roku na cmentarz Campo Verano; grupę prowadziła mgr Agata Rola-Bruni.
    1 sierpnia miało się odbyć spotkanie pt. „Jezuici w Powstaniu Warszawskim”. W planie było obejrzenie filmu „Masakra w klasztorze”, a słowo wstępne miał wygłosić o. Fokciński (wydaje się, że właśnie temu tematowi poświęcił ostatnie chwile swego życia).
    Oprócz tych wszystkich jubileuszowych wydarzeń, Kamil Hewelt SJ wziął udział w XXIII Walnym Zjeździe Związku Polaków we Włoszech (Rzym, 10 marca) oraz w obradach 40. Sesji Stałej Konferencji Muzeów, Archiwów i Bibliotek Polskich na Zachodzie (Paryż, 28 sierpnia – 1 września). Uczestniczył on ponadto w szkoleniu zorganizowanym przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych (Warszawa, 5-16 listopada).

6. Rozbudowywanie strony internetowej
Przy pomocy współpracowników Instytutu i technicznej asystencji Krzysztofa Nowaka SJ rozbudowano stronę internetową o zakładkę „Galeria” i uaktualniono informację. Ponadto podjęto prace nad przygotowaniem części zdygitalizowanego zasobu archiwalnego Instytutu do publikacji na tej stronie. Jako pierwszy zostanie tam zamieszczony zespół nr 2 „Ambasada RP przy Stolicy Apostolskiej”. Inne materiały archiwalne oraz publikacje Instytutu trafią na tę samą stronę później w miarę ich porządkowania i dygitalizacji.

Rzym, 1 stycznia 2019 r.
Robert Danieluk SJ

Zmarł o. Hieronim Fokciński SJ

30 lipca 2018 r.  zmarł w Rzymie ojciec Hieronim Fokciński SJ. Odszedł do Pana w 81. roku życia, 64. powołania zakonnego i w 55. kapłaństwa.

Ojciec Hieronim FOKCIŃSKI SJ urodził się  30  września 1937 roku w Mirowicach koło Bydgoszczy. Do Towarzystwa Jezusowego wstąpił  10 września 1954 r. i odbył nowicjat w Kaliszu. Śluby zakonne po nowicjacie złożył 11 września 1956 r. w Poznaniu. Przez kolejne dwa lata przebywał w Poznaniu, gdzie przygotowywał się do matury. Następnie studiował filozofię w Krakowie (1958-61) i teologię w Warszawie (1961-65).

21 czerwca 1964 r. przyjął w Kaliszu święcenia kapłańskie przez posługę bpa Jana Zaręby, biskupa pomocniczego Diecezji  Włocławskiej. Przez kolejne lata (1965-70) studiował filologię klasyczną i historię na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i pomagał przy kościele. W 1970 r. otrzymał dyplom magistra historii. W tym też roku wyjechał do Rzymu i na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim specjalizował się w historii Kościoła. Po śmierci o. Eugeniusza Reczka SJ, założyciela Papieskiego Instytutu Studiów Kościelnych, o. Hieronim został mianowany w 1971 r. jego rektorem. Zbiera i inicjuje opracowanie dokumentów, które dotyczą problematyki Polski w archiwach watykańskich i włoskich. Jest redaktorem książek, które były wydawane przez Instytut. W 1978 r. na podstawie pracy „Procedura nadawania godności biskupich w XVI wieku” otrzymał naukowy stopień doktora.

Ostatni etap formacji podstawowej czyli III probację odbywa pod kierunkiem o. instruktora Sergio Rendina w Gallarate, we Włoszech. Uroczystą profesję złożył dnia 8 grudnia  1979 r.  w Rzymie na ręce ówczesnego Asystenta Asystencji Słowiańskiej, o. Petera Galaunera SJ.

W 1991 r. został mianowany konsultorem Kongregacji do Spraw Kanonizacyjnych. Rok później relatorem tejże Kongregacji, a od 1994 także wykładowcą w jej Studium. Zwieńczeniem pracy o. Hieronima w Kongregacji do Spraw Kanonizacyjnych było nadanie mu w 2010 r. papieskiego odznaczenia – Krzyża „Pro Ecclesia e Pontifice”.

O. Fokciński był członkiem Associazione Archivistica Ecclesiastica, Commissione Internazionale per la Bibilografia dell’Archivio Vaticano, Stałej Konferencji Muzeów, Bibliotek i Archiwów Polskich na Zachodzie, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

W 2009 roku został odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi w upowszechnianiu wiedzy o historii Kościoła w Polsce, za popularyzowanie polskiej kultury oraz za działalność na rzecz społeczności polskiej we Włoszech.

11 czerwca 2013 r. otrzymał tytuł honoris causa Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie.

O. Hieronim napisał i wydał wiele publikacji m.in. W sprawie odtworzenia średniowiecznej sieci parafialnej w diecezji poznańskiej, Dzieje Ambasady Rzeczpospolitej Polskiej przy Stolicy Apostolskiej i jej archiwa w okresie powojennym, Polonia włoska : słownik Polaków i instytucji polskich we Włoszech.

O. Hieronim pełnił funkcję rektora PISK przez 47 lat, aż do końca swoich dni.

Msza św. pogrzebowa zmarłego śp. o. Hieronima Fokcińskiego zostanie odprawiona w kaplicy św. Franciszka Borgiasza w Kurii Generalnej TJ w Rzymie (Borgo S. Spirito 4), w piątek – 3 sierpnia br. o godz. 9:30. Następnie ciało Zmarłego zostanie złożone do grobowca oo. Jezuitów na Cmentarzu Campo Verano.

Polecajmy śp. ojca Hieronima Miłosiernemu Bogu i pamiętajmy również w modlitwie o jego Bliskich.

NEKROLOG Fokcinski Hieronim SJ